Hiến máu cần chuẩn bị gì? Hướng dẫn A-Z cho người lần đầu tham gia

Hiến máu nhân đạo là một nghĩa cử cao đẹp, tuy nhiên không phải ai cũng nắm rõ quy trình và những điều kiện cần thiết để đảm bảo an toàn cho bản thân cũng như chất lượng nguồn máu hiến tặng. Việc tìm hiểu kỹ hiến máu cần chuẩn bị gì sẽ giúp bạn tự tin hơn và giảm thiểu tối đa các phản ứng phụ không mong muốn sau khi hiến máu.

Bài viết dưới đây sẽ cung cấp danh sách kiểm tra (checklist) chi tiết từ khâu chuẩn bị trước, trong và sau khi hiến máu.

Trước khi chuẩn bị hành trang đi hiến máu, bạn cần tự kiểm tra xem mình có đủ điều kiện tham gia hay không.

• Độ tuổi: Từ đủ 18 đến 60 tuổi.
• Cân nặng:

• Nam: Từ 45 kg trở lên.
• Nữ: Từ 42 kg trở lên.

• Chỉ số sức khỏe: Mạch đập đều (60-90 lần/phút), huyết áp ổn định (không quá cao hoặc quá thấp).
• Tình trạng sức khỏe: Không mắc các bệnh truyền nhiễm qua đường máu (HIV, viêm gan B, C, giang mai…), không bị các bệnh mãn tính nặng (tim mạch, hô hấp, suy thận…), không nghiện ma túy, rượu bia.
• Thời gian cách quãng: Khoảng cách giữa 2 lần hiến máu toàn phần tối thiểu là 12 tuần (84 ngày).

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về thể chất sẽ giúp bạn có một buổi hiến máu suôn sẻ và lượng máu đạt chuẩn chất lượng cao nhất.

2.1. Giấy tờ tùy thân (Bắt buộc)

• CMND/CCCD/Hộ chiếu: Bản gốc để nhân viên y tế kiểm tra và nhập liệu vào hệ thống quản lý máu quốc gia.
• Thẻ hiến máu/Giấy chứng nhận (nếu có): Nếu bạn đã từng hiến máu, hãy mang theo để được cập nhật số lần hiến và hưởng các quyền lợi liên quan.
• Ứng dụng VNeID (mức 2): Hiện nay nhiều điểm hiến máu chấp nhận xác thực thông tin qua ứng dụng này thay cho thẻ cứng.

2.2. Chế độ ăn uống khoa học

• Bữa tối hôm trước: Ăn uống lành mạnh, tránh đồ ăn nhiều dầu mỡ (đồ chiên rán, nội tạng động vật…). Máu nhiễm mỡ sẽ bị đục và có thể bị hủy bỏ, rất lãng phí.
• Bữa sáng hôm hiến máu: Bắt buộc phải ăn sáng nhẹ (bánh mì, xôi, cháo…). TUYỆT ĐỐI KHÔNG nhịn đói khi đi hiến máu vì dễ gây hạ đường huyết, ngất xỉu.
• Uống nước: Uống nhiều nước (khoảng 500ml – 700ml) trước khi đến điểm hiến máu. Nước giúp mạch máu nổi rõ hơn (dễ lấy ven) và bù lại thể tích tuần hoàn bị mất.

2.3. Giấc ngủ và sinh hoạt

• Ngủ đủ giấc: Đêm trước ngày hiến máu cần ngủ ít nhất 6 tiếng. Tránh thức khuya quá 11 giờ đêm.
• Không dùng chất kích thích: Ngưng uống rượu, bia, cà phê, trà đặc ít nhất 24 giờ trước khi hiến máu. Chất kích thích làm tim đập nhanh, ảnh hưởng đến kết quả khám sàng lọc.

Tại điểm hiến máu, hãy giữ tâm lý thoải mái và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế.

• Kê khai trung thực: Trả lời chính xác các câu hỏi trong phiếu đăng ký về tình trạng sức khỏe, thuốc đang dùng, lịch sử quan hệ tình dục… để đảm bảo an toàn cho người nhận máu.
• Thả lỏng cơ thể: Khi lấy máu, hãy hít thở sâu, không nhìn vào kim tiêm nếu bạn sợ máu. Căng thẳng có thể làm co mạch máu, gây khó khăn cho việc lấy máu.
• Bóp quả bóng cao su: Thực hiện động tác nắm – thả tay nhẹ nhàng theo nhịp để máu lưu thông tốt hơn vào túi máu.

Giai đoạn hồi phục sau hiến máu cũng quan trọng không kém để cơ thể nhanh chóng sản sinh lượng máu mới bù đắp.

4.1. Ngay tại điểm hiến máu

• Nghỉ ngơi: Ngồi hoặc nằm nghỉ tại chỗ ít nhất 15-20 phút. Không đứng dậy đột ngột.
• Giữ băng cầm máu: Ấn nhẹ bông gòn vào vết kim tiêm và giữ băng dính ít nhất 4-6 tiếng để tránh bầm tím.
• Ăn nhẹ: Sử dụng bánh, sữa hoặc trà đường được điểm hiến máu cung cấp để bổ sung năng lượng tức thì.

4.2. Chế độ sinh hoạt trong 24-48 giờ tiếp theo

• Uống nhiều nước: Tiếp tục uống nhiều nước lọc, nước trái cây trong 24 giờ đầu để bù lại thể tích máu đã mất.
• Tránh vận động mạnh: Không mang vác vật nặng bằng tay vừa hiến máu. Tránh các môn thể thao cường độ cao (đá bóng, tập gym, leo núi…) trong 2 ngày đầu để phòng ngừa chóng mặt, choáng váng.
• Dinh dưỡng bổ máu: Tăng cường ăn các thực phẩm giàu sắt (thịt bò, gan, trứng, rau xanh đậm…) và protein để thúc đẩy quá trình tái tạo hồng cầu.
• Hạn chế chất kích thích: Không uống rượu bia trong ngày đầu tiên sau khi hiến máu.

Câu 1: Đang uống thuốc có được hiến máu không?

Nếu bạn đang uống thuốc kháng sinh để điều trị bệnh nhiễm trùng, bạn phải ngưng thuốc ít nhất 7 ngày (hoặc 14 ngày tùy loại) và sức khỏe hồi phục hoàn toàn mới được hiến máu. Với các loại thuốc bổ, vitamin thì không ảnh hưởng. Hãy thông báo cụ thể loại thuốc bạn đang dùng cho bác sĩ khám sàng lọc.

Câu 2: Phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt có hiến máu được không?

Không nên. Trong kỳ kinh nguyệt, cơ thể phụ nữ đang mất một lượng máu nhất định và sức đề kháng giảm sút. Bạn nên đợi sạch kinh khoảng 5-7 ngày hãy đi hiến máu để đảm bảo sức khỏe tốt nhất.

Câu 3: Làm gì nếu vết tiêm bị bầm tím sau khi hiến?

Đây là hiện tượng vỡ mạch máu nhỏ dưới da, thường tự tan sau 7-10 ngày. Trong 2 ngày đầu, bạn hãy chườm lạnh (bọc đá trong khăn) lên vùng tím để giảm sưng. Sau đó chuyển sang chườm ấm để tan máu bầm nhanh hơn.

Chuẩn bị kỹ lưỡng cho câu hỏi hiến máu cần chuẩn bị gì không chỉ giúp bạn có một trải nghiệm hiến máu nhẹ nhàng, an toàn mà còn góp phần mang đến những đơn vị máu chất lượng nhất để cứu sống người bệnh. Hãy tự hào vì hành động cao đẹp của bạn!