Sự phát triển của AI, dữ liệu và các nền tảng số đang làm thay đổi cơ cấu việc làm cũng như yêu cầu kỹ năng trên thị trường lao động. Trong bối cảnh đó, quá trình lựa chọn nghề nghiệp của người trẻ cần được cân nhắc trên nhiều phương diện, từ năng lực cá nhân, triển vọng việc làm đến khả năng thích ứng với sự thay đổi của công nghệ.
1. Triển vọng nghề nghiệp được cân nhắc nhiều hơn khi chọn ngành
Cơ hội việc làm là một trong những yếu tố quan trọng khi lựa chọn ngành học. Tuy nhiên, khi công nghệ liên tục tạo ra các vị trí mới và điều chỉnh yêu cầu của những công việc hiện có, việc đánh giá triển vọng nghề nghiệp cần dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường thay vì chỉ dựa vào mức độ phổ biến của một ngành tại một thời điểm.
Các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, an ninh mạng và công nghệ tài chính đang mở rộng phạm vi ứng dụng, đồng thời hình thành thêm nhiều vị trí chuyên môn. Đi cùng cơ hội là yêu cầu ngày càng rõ về kiến thức nền tảng, kỹ năng thực hành và khả năng cập nhật công nghệ.
Do đó, triển vọng của một ngành không đồng nghĩa với việc mọi ứng viên đều có cơ hội việc làm như nhau. Khi tìm hiểu ngành trí tuệ nhân tạo có dễ xin việc không, người học cần xem xét đồng thời nhu cầu tuyển dụng, yêu cầu chuyên môn và mức độ phù hợp của bản thân với từng vị trí.
Thay vì lựa chọn ngành dựa trên xu hướng ngắn hạn, người học nên quan tâm đến nội dung công việc, kỹ năng cần thiết và khả năng phát triển nghề nghiệp trong dài hạn.
Học viên thực hành điều khiển thiết bị mô phỏng trên máy tính, minh họa quá trình trải nghiệm công nghệ và phát triển kỹ năng thực tế.
2. Ranh giới giữa công nghệ và các lĩnh vực nghề nghiệp ngày càng thu hẹp
Công nghệ hiện diện ngày càng sâu trong nhiều lĩnh vực ngoài ngành Công nghệ thông tin. Marketing ứng dụng dữ liệu và AI để phân tích hành vi khách hàng; tài chính sử dụng các nền tảng số trong giao dịch và quản lý; thiết kế khai thác phần mềm và công cụ AI để hỗ trợ quá trình sáng tạo.
Sự giao thoa này khiến nhiều vị trí nghề nghiệp mang tính liên ngành rõ hơn. Nhân sự marketing có thể cần kiến thức về dữ liệu, người làm tài chính cần hiểu hệ thống công nghệ, trong khi designer phải thích ứng với các công cụ sáng tạo số mới.
Điều đó cũng mở rộng phạm vi lựa chọn nghề nghiệp. Người học không nhất thiết phải giới hạn bản thân trong một nhóm ngành riêng biệt mà có thể phát triển theo các hướng kết hợp giữa công nghệ, kinh doanh và sáng tạo như thiết kế trải nghiệm người dùng, phát triển sản phẩm số, phân tích kinh doanh hoặc marketing dựa trên dữ liệu.
Vì vậy, việc tìm hiểu bản chất công việc và yêu cầu năng lực của từng vị trí có ý nghĩa hơn so với chỉ dựa vào tên ngành để đưa ra quyết định.
3. Năng lực cá nhân và lộ trình đào tạo vẫn cần được xem xét
Xu hướng thị trường là cơ sở tham khảo quan trọng, nhưng không nên trở thành tiêu chí duy nhất khi lựa chọn ngành học. Sở thích, điểm mạnh, khả năng học tập và mức độ phù hợp với đặc thù nghề nghiệp vẫn là những yếu tố cần được đánh giá song song.
Bên cạnh đó, người học nên tìm hiểu chương trình đào tạo, điều kiện tuyển sinh, nội dung thực hành và cơ hội phát triển kỹ năng của từng ngành. Với lĩnh vực sáng tạo, việc xác định thiết kế đồ họa học khối nào giúp người học có thêm cơ sở tìm hiểu hướng tuyển sinh phù hợp. Tuy nhiên, quá trình theo đuổi nghề còn đòi hỏi tư duy thẩm mỹ, khả năng truyền đạt ý tưởng, kỹ năng sử dụng công cụ và năng lực xây dựng portfolio.
Khả năng học tập liên tục cũng ngày càng quan trọng khi công nghệ và quy trình làm việc thường xuyên thay đổi. Kiến thức được trang bị trong giai đoạn đào tạo là nền tảng, trong khi năng lực cập nhật và bổ sung kỹ năng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thích ứng trong quá trình làm việc. Do đó, lựa chọn nghề nghiệp cần dựa trên sự cân bằng giữa năng lực cá nhân, yêu cầu của nghề và triển vọng thị trường.
Học viên tham gia buổi học về màu sắc và thiết kế, minh họa quá trình xây dựng nền tảng thẩm mỹ và kỹ năng chuyên môn.
Công nghệ đang khiến quá trình lựa chọn nghề nghiệp trở nên đa chiều hơn. Bên cạnh sở thích và năng lực, người trẻ cần đánh giá nhu cầu nhân lực, đặc thù công việc và khả năng phát triển lâu dài của từng ngành. Một lựa chọn phù hợp cần bảo đảm sự tương thích giữa năng lực cá nhân với yêu cầu thực tế của thị trường lao động.
